Jutta
Jutta Love & Life 6 mei 2019

Hoe help je iemand die met paniekaanvallen kampt? Leen Dendievel weet raad

Acute angst, paniekaanvallen of anxiety: de kans is groot dat jij of een van je vrienden er al mee in aanraking kwamen. Maar wat doe je als iemand in je omgeving ermee kampt? Leen Dendievel schreef een boek over paniekaanvallen- ‘Asem’ – en deelt haar inzichten met ons. 

Leen Dendievel paniekaanvallen
Foto: Selina De Maeyer

Hoe herken je een paniekaanval bij iemand anders?

“Niet. Als je er niet vertrouwd mee bent, is een paniekaanval moeilijk te herkennen. Eigenlijk merk je er niets van, tot je vriend of vriendin het zelf heeft uitgesproken. Als je iemand echt heel goed kent zul je misschien wel merken dat die persoon onrustig is, of plots zelfvertrouwen mist, … maar dan nog is het moeilijk om de link te leggen.”

“Bij iemand die je minder goed kent is het nog moeilijker, dan moet die persoon al heel veel uiterlijke kenmerken vertonen. Aan het hyperventileren zijn, of aan het shaken, … of zich duizelig voelen.”

“Een angstaanval begint veel kleiner dan dat, wordt heel snel heel groot … en dan weer kleiner. Ik kan hier een paniekaanval hebben en je zult het aan mij niet merken, maar ik ga wel doodmoe naar huis gaan, mijn lijf helemaal opgespannen. Dat gebeurt vanbinnen, je ziet er niets van.”

“Het is belangrijk om tegen je vrienden te vertellen dat je paniekaanvallen hebt. Dan kunnen ze je helpen, en erkenning bieden.”

Er zijn heel veel mensen die  van mij niet wisten dat ik paniekaanvallen had, tot ik het heb uitgesproken. Als ik er nu nog eens last van heb kruip ik in mezelf, en als er dan iemand ziet wat er aan de hand is, geeft dat vertrouwen.”

Speelt onzekerheid een rol?

“Niet weten wat je overkomt maakt je onzeker. Je hebt geen houvast tot je weet wat het is, waar het vandaan komt. Ik ben van nature heel stabiel, ik weet wat ik wil en wie ik ben. Maar op het moment dat ik paniekaanvallen kreeg voelde ik me plots ontzettend labiel. Zolang je niet weet wat het is, waar het vandaan komt en waarom het jou overkomt, dreig je van een evenwichtsbalk te vallen. Je hebt even geen houvast meer.”

Paniekaanvallen - Leen Dendievel

Hoe begin je een gesprek als je vermoedt dat je vriend(in) met angstaanvallen kampt?

“Ik ben er nogal direct in. Niet in volle groep natuurlijk, maar ik kaart het wel aan. ‘Heb je soms last van benauwdheid, want ik heb dat ook’. Of: ‘Ik zag precies dat je wat ongemakkelijk was’. Punt. En dan komt er wel iets. Benoemen wat je hebt gezien helpt ook. Je moet geen schrik hebben om iemand aan te spreken, waarschijnlijk is die persoon net blij met die (h)erkenning.

Wat veroorzaakt paniekaanvallen?

“Paniekaanvallen hebben een waaier van oorzaken en het is ontzettend belangrijk om te ontdekken wat de jouwe zijn. Misschien was je mama heel angstig en heb je die stress meegekregen, misschien ben je opgegroeid in een angstig gezin. Of misschien heb je een trauma meegemaakt – dat kan ook heel klein zijn.”

“Paniekaanvallen hebben een waaier van oorzaken.”

“Het kan ook in je karakter zitten – zoals bij mij het geval is – dat je hooggevoelig en perfectionistisch bent. Alles moet, je zegt nooit nee want je wilt de mensen niet teleurstellen, maar je hebt wél tijd nodig om uit te rusten. En natuurlijk kan het ook een puur neurologische oorzaak hebben, dan zijn paniekaanvallen alleen te behelpen met pillen.”

“Naast de oorzaak heb je nog de triggers. Ik weet van mezelf dat ik geen tien interviews moet geven op een dag, dan heb ik ‘s avonds hoofdpijn en functioneer ik de volgende dag niet. Als je je triggers niet kent dan ga je daar tegenin en dat is nefast.”

Paniekaanvallen - Leen Dendievel

Hoe kun je als vriendin helpen om de triggers of oorzaak te vinden?

“Je kunt gerust vragen wanneer die paniekaanval kwam opzetten, wat er vlak daarvoor gebeurd is, wat die stress veroorzaakt. Vragen als ‘Wat heb je deze week gedaan’, ‘Wie ben je tegengekomen’, ‘Heb je al gerust’, ‘Heb je te veel koffie gedronken’, ‘Heb je ruzie gehad met iemand’, … kunnen duidelijkheid scheppen.”

“De vragen die je aan jezelf moet stellen kan een vriend of vriendin ook stellen. Soms kan het zelfs helpen dat iemand anders het zegt, kan iemand anders de oorzaken en triggers sneller vinden.”

“Het kan best dat je er zelf uitkomt, maar als je écht niet weet vanwaar je paniek komt, dan ga je best naar een psycholoog. Ik denk trouwens dat een psycholoog goed is voor iedereen: ventileren tegen iemand die niets met je leven te maken heeft, dat kan deugd doen. En nadenken over jezelf, da’s positief.”

Wat kan troost bieden op het moment zelf?

“Er zijn. En aanvaarden dat iemand eens een afspraak afzegt. Je wilt je vrienden zien, maar paniekaanvallen zijn zo energievretend, dat je soms gewoon nood hebt om alleen thuis te zijn.”

“De jongeren van nu zijn een hele begripvolle generatie.”

“Bij de jongeren van nu is dat geen probleem denk ik, die zijn mondig. Ze spreken al hun emoties tegen elkaar uit, het is een hele begripvolle generatie. En paniekaanvallen zijn alomtegenwoordig bij jonge gasten: examens, ontwikkeling, te veel verandering, druk, de eeuwige aanwezigheid van de smartphone. En toch kan een deel van die generatie zeggen: ‘En dan’.

“Yolo is ook: voor uzelf zorgen.”

“Als je zelf niet op en top bent, dan kun je er ook niet zijn voor je vrienden, voor je familie, voor je school en voor je werk. Jij moet zelf eerst opgeladen zijn.”

Leen Dendievel Asem - paniekaanvallen

Welke trucjes helpen om (iemand) te kalmeren?

“Goed ademen, je daar even op focussen. Een keer goed inademen door de neus en dan zes-zeven-tellen uitademen door je mond. Je doet dat zo lang het nodig is. Op den duur is je brein zo gefocust op dat ademen dat de paniekaanval overgaat.”

“Wat misschien nog beter helpt is vriendenijk tegen jezelf zeggen wat er gebeurt. ‘Het is een paniekaanval, je hebt een drukke week gehad, … je hebt in de file gestaan, …'”

“Als iemand die je kent midden in een paniekaanval zit, kun je het best praten. Vertel hoe hij of zij moet ademen, adem mee. In ‘Down The Road’ was Jeffrey aan het hyperventileren omdat het brandalarm ging. Maud ging naar hem toe en zei: “Stop eens met in en uit te ademen, vertel gewoon eens wat er gaande is”. Dat was een goede tip, die legde de focus net niet op dat ademen. Op het moment dat een van jouw vrienden er last van heeft, is het aan jou om in te schatten wat het beste werkt.”

Slow down: 7 tips voor instant relaxation

PS: NSMBL is er nu ook elke woensdag in je mailbox.

Het is met kattengifkes. En Blandy, die ook.



Reageer op artikel:
Hoe help je iemand die met paniekaanvallen kampt? Leen Dendievel weet raad
Sluiten